Na de sneeuw ...

 Er zijn in het telweekend  895  verschillende ooievaars gezien. Dat is minder dan in 2025.
Deze overwinteraars zijn door 739 verschillende mensen gemeld. Dit is vergelijkbaar met 2025.

Spreiding
Wat was het zacht weer tijdens de wintertelling. Het voorjaar hing bijna in de lucht. Een heel groot verschil met de koude periode ervoor. Er zijn dan ook veel mensen op pad geweest om te wandelen en ook om ooievaars te vinden. Vaak was het niet zo moeilijk, want veel nesten waren ineens weer bezet door broedvogels die niet ver weg zijn geweest. Dat resulteerde in een enorme spreiding over het land.
De grote groepen op de bekende plekken waren verbrokkeld, waardoor de gemelde  groepen  kleiner waren.

Afval als voedselbron
Er wordt veel voedsel weggegooid, waardoor de hoeveelheid eetbaar afval groot is. De plaatsen waar dit afval verder wordt verwerkt, oefenen een grote aantrekkingskracht uit op allerlei dierlijk leven zoals insecten en muizen. De ooievaars profiteren van beide, van het eetbare afval en van het kleine leven. Dit jaar werden er minder ooievaars gemeld vanaf deze vuilverwerkingslocaties.

Waar?

Op het verspreidings-kaartje is te zien in welke blokken van 5 x 5 kilometer ooievaars zijn gemeld. Donkerder betekent meer ooievaars. De ooievaars waren tijdens deze telling nóg meer verspreid dan in 2025.  Dit jaar werden er in 285 van deze 5-kilometerblokken ooievaars gemeld. In 2025 waren het er 231 en in 2024 in 213. Er zijn dus minder ooievaars gemeld met een grotere spreiding. Met name de Randstad en het grote rivieren-gebied zijn goed in trek.

Trends
De wintertelling wordt al heel wat jaren uitgevoerd. De eerste was in 1995 en vanaf 2001 jaarlijks. De telling van januari 2026 is dus de 26e op rij.

Uit eerdere tellingen en aflezingen van ringnummers, weten we dat de overwinterende groep voornamelijk uit broedvogels van het voorgaande broedseizoen bestaat. Een enkele keer blijft een eerstejaars jong achter. Soms is dan een oorzaak aan te geven. Het is bijvoorbeeld tijdelijk in een asiel verzorgd of is van een heel laat broedsel.
Er zijn ook ooievaars gemeld uit de ons omringende landen, ooievaars die op trek zijn gegaan en in Nederland zijn gebleven om te overwinteren. Een ander deel van de buitenlandse ooievaars blijkt broedvogel in Nederland te zijn. De overwinteraars zijn dus vooral volwassen
ooievaars, die in 2025 in Nederland hebben gebroed.
Er zijn ook ringen afgelezen, maar de gegevens daarvan moeten nog verder uitgewerkt worden. We kunnen in ieder geval melden dat de gezenderde Deense ooievaar Storkeline wel is gezien.

Rechts op de foto Storkeline, Waalwijk, 17 januari 2026          foto: René Rietveld

De groene kolommen geven het aantal broedparen aan. De laatste kolom in de grafiek is het jaar 2025. In die laatste kolom staat het aantal overwinteraars van januari 2026, omdat de telling van 2026 volgt op en hoort bij broedseizoen 2025.

De blauwe lijn geeft het aantal gemelde overwinteraars aan. Deze lijn is lang rond de 500 blijven schommelen en vanaf ongeveer 2010 is gemiddeld een lichte stijging te zien. De lijn verloopt ook wat grillig. Vanaf 2019 schommelt hij steeds rond de 1000.

De oranje lijn geeft aan welk percentage van het aantal broedvogels heeft overwinterd. En dan zie je een lijn die hoog begint, 90 % in 1995, en vanaf 2005 schommelt tussen 30 en 40 %. Kijk je alleen naar de laatste zes jaren, dan valt de dalende lijn op. Ofwel: Een kleiner wordend deel van de broedvogels blijft in Nederland. Dit percentage zit nu op 23 %.
Dat betekent ook dat een groeiend deel van de broedvogels op trek gaat.

Tot slot
Veel melders hebben waarnemingen doorgegeven. Heel waardevol, alleen dankzij al deze melders is een telling zoals deze mogelijk. Veel dank daarvoor.
Ook veel dank aan Waarneming.nl en Sovon voor het beschikbaar stellen van hun middelen en kennis.

Overwinterende ooievaars in Gennep, 18 januari 2026   (Leo Daanen)